AMEBİYAZİS HASTALIĞI
Amipli dizanteri , bir protozaa olan Entemoeba histolytica'nın neden olduğu tüm dünyada yaygın olarak görülen bir parazit enfeksiyonudur. Tropikal ve subtropikal bölgeleri başta olmak üzere tüm dünyada ve ülkemizde nemli bir halk sağlığı sorunudur.Ülkemizde Güneydoğu Anadolu ve Marmara bölgelerinde daha yaygındır.

BULAŞMA YOLLARI
Bulaşma E. histolytica kistleri içeren dışkı ile kontamine olmuş su ve gıdaların alınmasıyla olur.Kistler daha çok şekilli dışkıyla çıkarılır ve nemli ortamda suda 1 ay, dışkıda 10 gün canlı kalabilir, mide asiditesine dayanıklıdır.En önemli kaynak semptomsuz taşıyıcılardır.Asemptomatik taşıyıcı bir kişi günde 15 milyona varan kist çıkarır.Kistler su ve gıdalar dışında, aile içi bulaş, seksüel temas, umumi tuvaletlerde gaita bulaşması gibi nedenlerle de bulaşabilir.

RİSK GRUBU
E. histolytica' nın asemptomatik enfeksiyon yada daha ciddi klinik tablolara yol açmasında konak direnci ve etken olan parazitin virulansı etkilidir.Steroid kullanımı, kötü beslenme, gebelik, diyabet, alkolizm ve çocuk yaşta olma komplikasyona eğilimi arttırır.

KLİNİK BELİRTİ VE BULGULAR
Amibin insanda ilk yerleşme yeri daima kalın bağırsaktır.Kuluçka dönemi birkaç gün ile birkaç ay arasında değişir.Birçok faktörün etkisiyle asemptomatik enfeksiyon, semptomatik nonivazif enfeksiyon, akut ( rektoklolit ), perforasyonla giden fulminan kolit, toksik megakolon, kronik nondizanterik kolit, ameboma ve perianal ülserasyon gibi birçok farklı klinik tablo meydana getirebilirler.
E. histolytica enfeksiyonlarının % 90' ından fazlasını asemptomatik enfeksiyonlar teşkil eder.Bu tip hastaların hiçbir şikayetleri yoktur veya müphem şikayetleri vardır.Şekilli dışkıyla E. histolytica kistleri çıkarırlar.Böylece hastalığın yayılmasında rol oynarlar.Bu kist saçıcılığı kendiliğinden son bulabilir.Bazen bu kişilerde invazif amebiyazis gelişebilir.
Bazen klinik başlangıç akut amipli dizanteri şeklindedir.Karın ağrısı , karında kramplar, tenezm ve ıkıntı ile sık ve fazla miktarda dışkılama, kilo kaybı ve dehidratasyon görülür.Dışkı sulu ve şekilsizdir.Kolondaki lezyonların yaygınlığına göre dışkı kanlı ve sümüksü olabilir.Ateş sık görülmez.Tedavi edilmezse klinik seyir birkaç hafta sürebilir.
Kronik vakalar sinsi başlar.Aralıklarla ishal, karın ağrıları ve özellikle çekum bölgesinde ağrı ve hassasiyet olur.Günde barkaç defa pis kokulu ve sümüksü dışkı çıkarır.İshalli devrelerin arasında dışkı şekillidir ve kabızlık olabilir.Hastalık böylece aylarca, yıllarca sürebilir.

KOMPLİKASYONLAR:
1- Fulminan kolit
2- Kolon dilatasyonu
3- Perforasyon
4- Sepsis, şok, apse gelişimi
5- Masif kanama
6- Obstruksiyon
7- Ameboma
8- Karaciğer , beyin amip apsesi
9- İnvajinasyon
Fulminan kolit nadir komplikasyondur.Steroid kullanımı , kötü beslenme , gebelik , diyabet, alkolizm ve çocuk yaşta olma bu komplikasyona meyli artırır.Hastalarda , ateş lökositöz , kanlı ishal, yaygın karın ağrısı, hipotansiyon, peritoneal iriitasyon bulguları mevcuttur.Ölüm oranları yüksektir.
Barsak duvarının kalınlaşması, sertleşmesi, iri polipler oluşması, lümenin daralmasına ameboma denir.Karsinomlarla karıştırılabilir.Hastalığın yaygın olduğu bölgelerde amibe yönelik tıbbi tedavi yapılmalıdır.

TANI:
Tanı için geçerli laboratuar teknikleri:
* Tale / sıcak dışkının trikrom boyama ile mikroskobik incelenmesinde eritrosit fagosite etmiş trofozoitlerin gözlenmesi.
* Dışkı örneklerinde antijen tayini. ELISA yöntemiyle E. dispar ayırımı yapılmaktadır.Kesin tanı:Geçerli laboratuar tekniklerinden en az biri ile elde edilen pozitif sonuçtur.

TEDAVİ
Metronidazol en etkili ve en az toksik ilaçtır.Günde 3 kez , 750 mg ve 10 gün süre ile kullanılmalıdır.Küçük çocuklarda dozu 35-50 mg/kg/gün olarak ayarlanmalıdır.Iodoquinol ( diiodo hydroxquin ) ise kist taşıyıcılarına etkilidir.Hamilelerde kullanılmamalıdır.
Barsak dışı amebiyaziste apseler olsa dahi ilk aşama, tıbbi tedavidir.Perforasyon varlığında cerrahi girişim ve nerotize barsagın rezeksiyonu gerekir.

KORUNMA
- Kanlı ve / veya sümüksü ishal durumunda doktora başvurunuz.
- Kaynağını bilmediğiniz suları kaynatmadan tüketmeyiniz.
- Sebzelerinizi sirke içinde 10-15 dk bekletiniz.
- Taze sebzeleri bol su ile yıkadıktan sonra tüketiniz
- Açıkta satılan yiyecek ve içecekleri tüketmeyiniz.
- Tuvalet öncesi ve sonrası ellerinizi bol su ile yıkayınız. 


Uzm.Dr. Fatma ÇUHADAR' ın  özgeçmişini görmek için TIKLAYIN

EDİTÖR