MAMMOGRAFİ

Memelerin detaylı görüntüsünün düşük dozlu özel bir X ışını (Röntgen ışını) yardımı ile çıkarılmasıdır.

Meme muayenesi esnasında bulunan şüpheli bir kitlenin yerinin ve özelliklerinin belirlenmesi amacıyla yaygın ve etkin bir şekilde kullanılmaktadır. 50 yaşın üzerindeki kadınlarda bulunan kitlelerin %85 ila %90'ının hissedilebilir büyüklüğe ulaşmasından 2 yıl kadar önce mammografi ile belirlenebileceği tahmin edilmektedir. Meme kanseri açısından hiçbir risk faktörü bulunmayan, hiçbir şikayeti olmayan ve yıllık meme muayeneleri normal olan kadınlarda da belli aralıklarla meme kanseri tarama testi olarak rutin mammografi önerilmektedir.

MAMMOGRAFİ NE ZAMAN YAPTIRILMALIDIR?

mammografi incelemesine başlamadan önce mutlaka dikkatli bir meme muayenesi de yapılırsa tanı olasılığı artacaktır. Meme kanseri kadınlarda nisbeten sık görülen bir kanser türüdür. Kadınlarda kansere bağlı ölüm nedenleri arasında akciğer kanserinden sonra ikinci sırayı almaktadır. Her 12 kadından biri hayatının bir döneminde meme kanserine yakalanmakta ve her 25 kadından biri meme kanseri nedeniyle hayatını kaybetmektedir. Tarama testlerinin amacı bir hastalığın ortaya çıkacağını önceden anlamaya çalışmak veya hastalığı erken evresinde yakalamaktır. mammografinin kadınlara belli aralıklarla yapılmasının doktorlar tarafından şiddetle önerilmesinin nedeni, bu tarama testi sayesinde meme kanserinin erken tanınabilmesiyle hastalığa bağlı ölüm riskinin %25-80 oranında azaltılabilmesidir. Tarama amaçlı mammografiye meme kanseri açısından risk faktörleri bulunmayan kadınlarda 40 yaşında başlanmalı, 50 yaşına kadar 2 yılda bir, daha sonra yılda bir rutin olarak uygulanmalıdır. Yapılan meme muayenesinde bir sorun saptanması durumunda veya kadının her ay kendi yaptığı meme muayenesi esnasında bir kitle saptaması ve bunun doktor muayenesiyle doğrulanması durumunda mammografi yenilenir. Otuz yaşından daha genç kadınlarda meme dokusunun yoğun olması nedeniyle görüntülemenin zor olması, meme kanseri görülme olasılığının oldukça düşük olması nedeniyle rutin mammografi önerilmez. Bu yaş grubunda genellikle meme ultrasonografisi yapılır. Ailede (anne, kardeş) meme kanseri varsa veya meme kanseri risk faktörleri olan kadınlarda mammografi aralıkları hekim tarafından düzenlenir.
Tarama mammografi meme dokusunun adet döngüsünün içinde en iyi görüntülenebildiği dönemde yapılmalıdır. Bu dönem adet kanamasının başladığı ilk hafta içerisinde hormon seviyelerinin nispeten düşük olduğu günlerdir.

MAMMOGRAFİ DİĞER TETKİKLERDEN FARKLI MIDIR?

mammografi, özel bir röntgen cihazı yardımıyla her iki memenin sıkıştırılarak çeşitli pozisyonlarda filmlerinin alınmasıdır. mammografi çekimi esnasında meme dokusunun iyice sıkıştırılmasının amacı daha küçük lezyonları görebilmek ve radyasyon dozunu en düşük seviyeye indirmektir.

ÖNCEDEN YAPTIRILMIŞ MEME TETKİKLERİ ÖNEMLİ MİDİR?

Mamogramlar yorumlanırken genellikle önceki yıllardaki görüntüler de dikkate alınır. Bu nedenle mammografi filmlerinin ve raporlarının muhafaza edilmesi ve düzenli olarak radyoloji uzmanına sunulması son derece önemlidir.

MAMMOGRAFİ FİLMİ OKUNURKEN NELERE DİKKAT EDİLİR?

Elde edilen görüntüler incelenirken meme dokusunda kitle, mikrokalsifikasyon (kireçlenme) aranır, süt bezlerinin meme dokusu içindeki yapısı ve dağılımına bakılır, meme cildinin kalınlığı, koltukaltı lenf bezlerinin durumu değerlendirlir.
MaMmogramlarda saptanan kitlenin solid mi (tümöral) yoksa kistik mi (sıvı içerikli) olduğunu anlamak için doktor tarafından istenmemişse bile “ücret talep edilmeden” ultrasonografik ek inceleme (kontrol) yapılır. Kanser düşündüren bir görüntü varsa biopsi önerilir.

ÇOK KÜÇÜK TÜMÖRLER MAMMOGRAFİDE GÖRÜLÜR MÜ?

mammografi memedeki değişiklikleri hastanın kendisi ya da doktoru tarafından hissedilemeyecek kadar küçük iken görüntüleyebilir. Ele gelen kitle varsa, bunun kanser olup olmadığının belirlenmesinde kullanılır.

MEME BİYOPSİSİ NEDİR? NE ZAMAN YAPILIR?

Biyopsi lokal anestezi sonrası kuşkulu dokudan iğne ile hücre örneği alınarak patoloji laboratuarında kanser olup olmadığının belirlenmesi işlemidir. Ultrasonografi rehberliğinde yapılabilir.

MEME ULTRASONOGRAFİSİ

Bu yöntemde prob tarafından memeye gönderilen yüksek frekanslı ses dalgaları değişik dokulardan yansıyarak yine problar tarafından toplanır ve bilgisayarlar aracılığı monitörde görüntülenir, radyasyon içermez.

HANGİ AMAÇLARLA ULTRASONOGRAFİ YAPILIR?

Muayenede ele gelen kitle veya mammografide anormal olduğu düşünülen bir alan ultrasonografi ile değerlendirilir. Ultrason özellikle tümör ile kisti (sıvı içeriklidir) ayırt etmekte faydalıdır.

ULTRASONOGRAFİNİN MAMMOGRAFİYE TERCİH EDİLDİĞİ DURUMLAR VAR MIDIR?

35 Yaşın altındaki kadınlarda ilk kullanılacak tanı yöntemidir. Radyasyon içermediği için hamile kadınlarda meme incelemesinde ideal yöntemdir.
Başka bir kullanım alanı da silikonlu memelerde sızıntı (kaçak) veya rüptür (yırtık) değerlendirmesidir.

Ayrıca meme enfeksiyonlarının tanısında da güvenle kullanılır.
Meme ultrasonu eşliğinde kist aspirasyonu ve biyopsi gibi girişimsel işlemler yapılabilir.

NASIL YAPILIR?

Sırtüstü yatar durumdaki hastanın memesine ses dalgalarının geçirgenliğini artıran bir jel sürülür. Transdüser (prob) meme cildinde yavaşça gezdirilir. Görüntüler ekranda izlenir.

NE KADAR SÜRER?

Karşılaştırma gerekliliği nedeni ile iki meme de incelenmelidir. İşlem yaklaşık 20-45 dakika sürer.