RENKLİ DOPPLER USG

Vücuttaki damarlar içerisinde akan kanı görüntüler. Ağrısız bir tanı yöntemidir. Transdüser adı verilen bir alet incelenecek damarın üzerindeki ciltte gezdirilir. Transdüser (prob) ses dalgalarını vücuda gönderir ve ekoları alır. Bilgisayar aracılığı ile organlardan yansıyan ses dalgaları görüntü haline dönüştürülür. Damarlar içerisinde akan kan hücrelerinden yansıyanlar "Doppler efekti" oluşturur. Bu olay sabit duran bir kişiye yaklaşan ve yanından geçerek ondan uzaklaşan ambulasın sireninin kulağımızda bıraktığı etkiye benzer. Aynı şekilde trandüsere yaklaşan ve uzaklaşan kan hücrelerinden yansıyan ses dalgaları damarların farklı renklere boyanmasına neden olur. Böylece vücutta normalde ters yönde akım içeren atar ve toplar damarlar birbirinden ayırdedilebilir.

NE İŞE YARAR?

Doppler ultrasonografi ile vücudumuzun hemen her bölgesinde arter ve venlerdeki hastalıklar tanınabilirler.

ULTRASON HAKKINDA BİLİNMESİ GEREKENLER

Kan damarlarınızın incelenmesi için Doppler ultrasonografi tetkiki yaptıracaksanız ultrason ile ilgili bilginiz olmasına veya geçmişte bu tetkiki yaptırmış olmanıza rağmen hala sorularınız olabilir. Bu sorular Amerikan Ultrasonografi Enstitüsü (AIUM) nün yayımlanmış verileri göz önüne alınarak cevaplandırılmaya çalışılmıştır.

ULTRASON NEDİR?

Ultrason insan kulağının duyamayacağı yükseklikte frekansa sahip ses dalgasıdır. Cildin üzerinde gezdirilen bir transdüser yardımıyla vücuda gönderilen ses iç organlardan geri yansır. Yansıyan dalgalar (ekolar) transdüser tarafından tekrar alınır ve elektronik bir cihaz yardımıyla iç organların ekranda izlenebilen görüntüleri haline dönüştürülür. Bu tip ultrason 2D veya iki-boyutlu ultrason olarak adlandırılır. Devamlı olarak değişen bu görüntüler videokasete veya film kağıdına kaydedilebilir.

DOPPLER ULTRASON NEDİR?

Kan akımını değerlendirmek için kullanılan özel bir ultrason tipidir. Geri dönen ekoların oluşturduğu görüntüler küçük monitörlerden izlenir. Ayrıca hareket eden kanın yansıttığı, geri dönen ses dalgaları cihazdaki hoparlörlerden duyulabilir. Bu sesler ağaçlara çarpan rüzgarın sesine benzer. Doktorun ekranda görüntüleri daha rahat görebilmesi için incelemenin yapıldığı oda işlem sırasında karanlıktır.

Klinikte kullanılan birkaç çeşit Doppler ultrason tipi vardır:

Devamlı Dalga Doppler-Ultrason : K an damarlarındaki akım hakkında bilgi sağlamak için ses dalgalarının amplitü dündeki değişiklikleri kullanır. Tetkiki yapan hekim daralmış bir bölgeden geçen kan akımını değerlendirmek için transdüserin oluşturduğu sesleri dinler. Ses farklılıklarına gore tanıyı koyar.

Dupleks Doppler-Ultrason : Dupleks Doppler-ultrason kan damarlarının ve damarları çevreleyen organların görüntüsünü almak için standart ultrason yöntemlerini kullanır. Ayrıca bir bilgisayar Doppler seslerini, incelenen damardaki kan akımının hızı ve yönü hakkında bilgi veren grafiklere çevirir. Bu tip Doppler-ultrasonla vücut içindeki yapıları görmek ve bu yapıların içindeki kan akımını değerlendirmek aynı anda mümkün olur. Bunu gerçekleştirmek için ultrason makinası aynı anda iki ultrason yöntemini birlikte kullanır. Sadece damardaki kan akımının değerlendirilmesi isteniyorsa dupleks Doppler-ultrason kullanılır.
Renkli Doppler-Ultrason: Kan damarlarının içerisinde akan kanı temsilen bir bilgisayar Doppler seslerini kan damarlarının görüntüleri üzerine düşürür. Damardaki kan akımının hız ve yönünü temsil eden renkler biçimine çevirir.

Renkli Doppler USG:

Power Doppler Ultrason : Power Doppler-ultrason akan kana renkli Doppler-ultrasondan 5 kat daha duyarlı olan tekniktir. Power Doppler-ultrason standart renkli Doppler-ultrason yöntemiyle çok zor veya imkansız olan görüntüleri elde edebilir. Ayrıca, power Doppler-ultrason karaciğer, böbrekler, testisler gibi parankimatöz organlarda kan damarlarındaki akımı değerlendirmek için kullanılır.

DOPPLER ULTRASONOGRAFİ NEDEN YAPILIR?

Doppler-ultrason incelemesi kan damarları ve kanın damarlardan geçişi hakkında çok önemli bilgiler verir. Özellikle atardamar ve toplar damarlardaki problemleri değerlendirmek için çok uygun bir yöntemdir. Vücudumuzun her yerinde kan damarları olduğundan Doppler-ultrason vücudumuzun hemen hemen her yerinde kullanılabilir. En sık kullanılan bölgeler boyun, kalp, karın ve bacaklardır.
Boyunda, Doppler-ultrason en sık şah damarlarını (karotis) incelemek için kullanılır. Bu damarlar beyine kan taşırlar ve tıkanabilirler. Tıkanma ‘‘inme''ye neden olabilir. Doppler ultrason ile kan akımı ve yönünün doğru olup olmadığı hakkında bilgi edinilir.
Karın bölgesinde, Doppler-ultrason başlıca tansiyon yüksekliğini araştırmak amacıyla böbreklerin, siroz gibi hastalıkları değerlendirmek için karaciğerin, karın ağrısı nedenini araştırmak için barsaklara kan taşıyan damarların, tümör içi yada komşuluğundaki damarların değerlendilmesinde kullanılır.
Bacaklardaki kan akımının değerlendirilmesinde, atardamarlardaki tıkanıklıkların, toplardamarlardaki pıhtıların yada bacak şişmesinin nedeninin gösterilmesinde temel yöntemdir.

TETKİK ÖNCESİ HAZIRLIK GEREKİR Mİ? TETKİK SIRASINDA AĞRI OLUR MU?

İncelemesi ağrılı değildir. Çoğu Doppler-ultrason incelemesi için hazırlık gerekmez. Karın bölgesini içeren incele meler için tetkik öncesi 6 saat açlık istenir. İnceleme sırasında kullanılan ve cilde sürülen jel kolayca silinebilmesine rağmen kolay yıkanabilen bir giysi giyilmesi önerilir.

İNCELEME NE KADAR SÜRER?

Doppler-ultrason incelemesi Ortalama 15 – 60 dakika sürer. İşlemin süresi incelenecek vücut bölgesine ve anatomi sinin zorluğuna göre değişir. Arterioskleroz (damar sertleşmesi) hastalığında damarları değerlendirmek güç olabilir ve tetkik daha fazla zaman alabilir.

İNCELEMEYİ KİM YAPAR?

Doppler ultrason konusunda uzmanlaşmış hekimler tarafından yapılır ve değerlendirilir.

İNCELEMEYİ TEKRARLAMAK GEREKİR Mİ?

Kontrol tetkikleri hastalığın tedaviye cevap verdiğini veya ilerlediğini değerlendirmek için gerekli olabilir.

ULTRASON GÜVENLİ BİR YÖNTEM MİDİR?

Sonografinin bilinen zararlı bir etkisi yoktur. Yıllardır yaygın olarak kullanılan tanısal ultrasona ait bildirilmiş yan et ki bulunmamaktadır. Gelecekte ultrasonun olası biyolojik etkilerinin tanımlanması ihtimalinin olmasına rağmen, bugünkü bilgilerimiz ultrasonun hastalara faydalarının, eğer varsa bile, risklerinden daha ağır bastığı yönündedir.

Renkli Doppler USG: